( Joshua 24:15)
Rev. Gin Khen Mang
Hih leitung ah tom cik khat sung ih nuntak sungin, Pasian maipha ngah in Pasian
deihna bangin ih nuntak tehih ding a thupi pan a hihi. Tua ahih
manin, Pasina adingin bang seem ih hi hiam cih ki ngaihsut zel ding
zong kisam hi.
I. JOSHUA LE MIPI IN JORDAN GUN
KANTAN (3:1-6)
Israel mi honpite in Egypt gam pan hong paikhiat khit uh ciangin,
haksatna le lungkiatna tampi thuak uh hi. Amaute lametna tawh ki
bang het lo in, haksa sa mahmah uh hi. San tuipi hong kantan uh a,
lungdam pha mahmah uh hi. Sehneel gam ah kum 40 sung Pasian in thuhilhna
tawh pai pih kawikawi hi. Tua sung teng nisimin a neek ding uh manna an
zingsang simin vantung panin khiat suk hi. Sun in ni sa lua ding a
hih manin meei lompi khat liah sak hi. Zan ciangin khua a muhna dingun
meikuang khuampi khat vaak sak hi.
A hi zongin, Jordan gunpi hong kantan uh ciangin, tua sehneel gam aa kum 40
sung a ngah uh nopna le hamphatna pawlkhatte ngah nawnlo uh hi. Manna ki khiat
nawn lo hi, Meei lompi in sun in liah nawn lo a, zan ciangin zong meikuang
khuampi om nawnlo hi.
a. Mihonte in Topa
sawlna zuih ding hi.
Topa
in Joshua kiangah a vaikhakna mah bangin, Jordan gun a kantan ding uh ciangin,
a gal khat ah ni thum giak phot uh hi. Tua panin, Joshua in thu pia
in, amaute mai ah a pai ding thukham singkuang le siampite gamtat zia en in
kalsuan ding uh hi ci n vaikhak hi. Tua a hih manin, Joshua in, ki
siansuah un, Topa na lamdang bawlte na muh ding uh hi ci in a hilh
hi.
Hih
ki siansuahna cih pen amau pumpi kisilsiang ding cih a hi zongin, a lungsim
sung uh ah, a nusiatsa uh dawi biakna le Pasian deih loh tatzia le om zia
khempeuh le leitung gualnopna le leitung vai tuamtuamte nusiat theihna ding
kisiansuahna zong ahi hi. Tua bangin mipite in Topa sawlna bang a zui uh
hi.
Tua
mah bangin, a hun a cin ciangin, siampite in thukham singkuang pua in ding khia
uha, Joshua thu piakna mah bangin, gun lai zang a tun’ uh ciangin khawl uh hi.
Jordan gun tui luang lai zong khawl in, Israel mi honpite in leikeu tungah
Jordan gun kantan thei uh hi.
Thukham
singkuang a pua siampite in Jordan guntui a khan’a lai tak a hih
hangin a lai zangah Topa sawlna bang mangin a din uh ciangin, tui luang kimlai
khawl hi. Lei keu tungah mihonpite in kantan thei uh hi. Tua mah bangin,
mawhna sih tawntungna in tui hual bangin hong nawk mang dingin a kithawi laitak
in, ih Siampi lianpa Jesus in eite mawhna tang dingin mawh lawh tawi in sihna
hong thuak manin launa le patauhna om nawn hetlo-in sihna tungah ih guak zo ta
hi. Israel mite in Jordan a kantan khit uh ciangin, Pasian kamciamna
Kanaan gam tung uh hi. Jesu Khris sisan hanga mawhmai sakna a ngah khin thu um
mite khempeuh in, Pasian kamciam kha nuntakna aa kanaan gam sung alut
ding hi ta hi.
b. Mihonte in Joshua thu
mang uh hi.
Mihonte in Moses nung a zuih mah bangin un Joshua nung zui in a thu mang uh
hi. Joshua in zong Pasian muangin a mite itna tawh a gamtat zia ding teng
uh pulaak tawntung hi. Joshua vaikhak mah bangin ki siahsuahna, ki
thawina, thukham singkuang pua siampi te nung zuihna a kipan a banban in
sem toto uh hi.
II.
JOSHUA IN MUAL SUANG PHUT HI.
Joshua in mi honpite kiangah amau minam khat panin mi thahat khatta teel
khit ciangin vaikhak a, tua mah bangin teel khia pah uh hi. Thukham singkuang a
pua siampite Jordan gui lai zangah a dinna mun panun, a kisehkhia mi 12 te in
suangtum lianpi khatta pua khia uh hi. Tua suangtum pua mi 12
tengin amaute khualzinna ah nitak giahphual a sat uh ciangin, Joshua in
tua sungtum 12 te kaikhawm in ciaptehna mualsuang khat hong phut hi.
Joshua in, a mi Israelte in Pasian makaihna le na lamdang a sepnate a mangngilh
khak ding uh deihlo hi. Pasian in amaute Egypt gam panin samkhia
in, vangliatna khut tawh kamciamna Kanaan gam sungah lutpih a hihna a phawk
tawntung ding uh deihna ahi hi. Mite in thu ki ciamteh theilo in ki
mangngilh thei mahmah hi. Tua ahih manin, Pasian kalsuanpihna te le
lamlahnate a mangngilh khak lohna dingun ciaptehna mualsuang khat phut sak hi.
Minam khat ahi zongin, gam khat peuh ahi zongin, Pasian in thupha a piak
ciangin thupi le lian bek uh hi. Tua bangin minam thupi le alian a
suah theihna dingun, a nungta Pasian mah mitsuan tawntung a om ding Joshua
deihna ahi hi. Lai Siangtho sung aa ih muh bangin, Topa pen Pasian a
neihte minam hampha hi na ci bek hi. Tua pen Israelte in a mangngilh khak
ding uh launa tawh mualsuang na phut sak hi. A tate uh le a tute uh
khang ciangin, thu thei nawnlo kha ding uh ahih manin, “hih suangte bang cihna
hiam? ci-in hong ki dot hun ciangin, Pasian vangliatna le thupina a pulaakna
ding uh hi ci in vaikhak hi.
Tua bek thamlo-in, a hong tung ding hunte ah, khangnote in Pasian mah zahtak le
it pen a a neih theihna ding uh deihna zong ahi hi.
III.JOSHUA IN ‘KUANA SEEM DING TEEL
UN’ CI HI.
Joshua in a mite kiangah hih thu a gen ciangin, a mawk gen hi lo-in, Pasian
kamciamna Kanaan gam sung tung khin uh a, a ngah ding uh leitang zong hawm dimdiam
khin ta uh hi. Tua ciangin amah zong kum tam khin mahmah ta a hih manin,
a mipite kam vaikhakna nei hi.
Pasian kalsuanpihna, na lamdang a sepna, gual zawhna a piak teng a banban in a
gen khit ciangin, “kuana seem zaw ding cih teel un” a ci na hihi. A
nungta Paian in hih ciang hong tun pih a hih manin, gen lohsa in Pasian na seem
le uh cin hoih ding hi cihna ahi hi.
Lai Siangtho thak sungah Sawltak Paul in, Ephet khua pawlpi te lai khak in,
hehpihna tawh gupna na ngah uh pen, Pasian a dingin gamtat hoih- teci
panna hoih na neih theihna ding uh ahi hi na ci hi. Gamtat hoih a gamta dingin
upna tawh gupna na ngah uh hi cih ahi hi.
Israel mite gamlak a vak kawikawi na panun kamciamna gamah a paipih mah bangin,
mawhna sung a sicip ding mi honpite kamciamna gam nuam ih tun theihna dingin
Topa Jesu in sihna tawh hong lei hi. Israelte in Jordan gun a kantan theihna
dingun siampite tui laizangah ding uh hi, leitung mite in, sihna (Jordan) ih
kantan theihna dingin, Topa Jesu eite tang dingin sihna (Jordan) mah na thuak
hi.
Joshua in hih thu teng a gen khiat khit ciangin, tu in teel dih un, kuana
seem zaw ding na hi uh hiam? Kei le ka innkuan pihte in bel a nungta
Pasian na ka seem ding uh hi ci uh hi.
Tua ciangin mihonpi te in “Kote in a nungta Pasian na ka seem ding uh hi..” ci
in dawng uh hi. Tua ciangin Joshua in, na kepsim uh milim le dawi biakna
vante khempeuh hemkhia un ci lai hi.
Tu ni in, Pasian adingin ka nungta nuam hi a ci mi khat ciat adingin
etteh huai thu ahi hi. Israelte in Pasian na ka sem ding uh hi ci
in a kiciam khit uh ciangin, amau pumpi tungah z hi zongin, inn sunga om
pasian tawh kilawmlo vante nate hemkhia uh hi. Eite in zong a nungta a
siangtho Pasian tawh kilawmlo van tuamtuamte le nate ih vom kha lailai hiam?
- Inn sung teng en le cin, a
siangtho mahmah Pasian tawh kilawmlo nate a om kha hiam?
-
Na sum bawm sung, na thung-ip sungte en le a siangtho Pasian tawh
kilawmlo nate a om kha hiam?
-
Na kamsung ah ee, a siangtho mahmah Pasian tawh kilawmlo nate a om kha
hiam?
Bang hang hiam cih le I pumpi pen Kha Siangtho teen’na ahi hi. Mi khat peuh in
tua biakinnpi a sian’tho sak kei a, a suaksiat le tuapa Pasian in sugawp ding
hi ci tektek hi.
IV. KUANA
SEEM TAKTAK NA HIAM?
Tua ahih manin, a na ih sep taktak
pen kua a hi hiam? Pasian a hi hiam? A hi kei le leitung na khatpeuh hi mawk
hiam?
Khat veivei, Pasian nasepna adingin, seem kisa, pia khia zong kisa, gim zong
kisa, sem zo kisa thei hi hang- Pasian muhna ah santaak biak piakna hi ding
hiam?
Kamsangpa Isaiah pen, Pasian mi zat mahmah khat ahi hi. Israel mite tungah
thugen in, Pasian deihna bangin na gamtat kei uh le Israel mite aw, Pasian in
gimna hong pia ding hi ci in taangko hi.
A hi zongin, Isaiah. 6 na sungah Kumpi Uzziah hong sih ciangin, dah
mahmahin lungkia gawp hi. A muanhuai kumpipa om nawnlo a hih manin, amah
ahi zongin a mite bang suak ding hiam? cih a ngaihsut ciangin lungkia hi.
Tua bang hun laitak in biakinnpi sungah a va pai le Pasian vangliatna mu
hi. Topa pen a ngeina mah na bang lai hi. Tua ciangin kamsangpa in
thathak ngah kikin Pasian nasepna ding hong kipan pha hi.
Luke
19, na sungah Siahdongpa Zakkhias thu kimu thei hi. Taangtawng pek pan
a kipan tu ni ciang dong siahdong peuh mah banghun banghun in duh-hop
huaiham le gilo a kicamteh ahi hi. Kumpite sawlna le ciangtan na zah
sangin a tam zawta la den un, mite neihsa tawh nuam a sa te ahi uh hi.
Hih Siahdongpa Zakkhias in zong Topa Jesu thu za ngei hi kha ding hi. A
hi hangin a thutheih behna dingin ama kiangah kuamahin thu gen nuamlo uh
hi. Ni khat ni ciangin, ama siahdon’na lampi kiangah Jesu hong pai hi,
amah a tun’ toma mite lakah Jesu mu zo lo a hih manin, theitheek kung panin
Topa en dingin na kahto aa tua panin Topa kimu thei hi.
Topa Jesu in, Zakkhias aw na inn ah hong tung ning ci in pai uh hi.
Zakkhias te inn ah anne uh hi. Annek laitak in, Topa Jesu hoihna ciantak
in mu thei a hih manin, inn pualam a a ngak gige , Jesu nung a zui mite tungah,
thu pulaakna khat hong nei hi. Mite sum a mawkna in ka laksak khak a om
te a zah 4 in ka loh ding hi. Ka neihsa khempeuh zuak in alang mi zawngte
ka pia ding hi ci hi. Bang hangin hi bangin ci a hi tam. Topa Jesu
in sawl hi ding hiam? Sawl hetlo ding hi. A hi zongin Zakkhias in Topa
Jesu hoihna teltak in mu a, ama mawhna kiphawk a hih manin, hih
bangin pulaak khia hi.
Kam sangpa Isaiah a hi zongin, Siahdongpa Zakkhias ahi zongin, Pasian
siantho’na le hoihna taktak a muh uh ciangin, amaute ki-en kha nawnlo in,
Pasian tawh kilawm dingin hong gamta uh hi.
Tu ni in, KUANA SEM DING TEEL UN hong kicih ciangin, ana i sep sak
ding Pasian tawh ki theihna i nei hiam? Tua Pasian na’ mah septaak nasa takpi
hiam? Pasian adingin na nuntakna ken a sepna te lungkim huai na sa hiam?
Topa
Jesu a galte khut sungah a kipiak ding nitak in, a nungzuite kiangah ah vaikhak
in, neekkhawm bawl uh hi. Mite a gupna ding kiciamna (sihna) hai Topa Jesu in
(singlamteh) tungah dawnin, a nungzuite kiangah, kei nong phawkna dingun
( hih hai) na dawn un ci hi.
Topa
Jesu in Gethsemane huan sungah thungen in, “Hih hai tawh ka kipelh theih le
hong kipelh sak in…” ci hi. A hi zongin lampi dang om nawn lo a, tua hai dawn
kul a hih manin Topa Jesu ih sihna (hai) hong dawn
hi.
Topa
Jesu in Kalvary mual singlamteh tungah sihna hai dawn hi. Piangthak mi khat in
a pianthak ni in tua hamphatna – sihna pan gualzawhna ngah hi.
Pasian
adingin a kilawm nuntakna nei a, teci pan’na hoih ih neih theihna dingin, tu ni
in eite zong, Pasian tawh ih kiciamna te ngaihsut phat huai kha ding hi.
Topa Jesu in “kiciamna hai” na dawn khin hi. Eite in zong kiciamna hai
dawn in Topa aw, nangma deihna bangin ka nungta ding hi ci in kamciam pia
khin ciat kha ding hi hang. Tua ki ciamna i thak suah sak tawntungna
dingin “ neekkhawmna” i bawl zel hi.
Topa Jesu hongpa le Topa in sangin, na ki-ap ni in, TOPA AW, KEI MAH MAWHNEI PA
NONG GUP MANIN KA NUAM HI. TU NI A KIPANIN NANG A DINGIN KA NUNGTA
DING HI. KONG IT HI TOPA AW, ci in thungen hilo na hi hiam.
Tua na thungetna le na ki-ap na mangngilh kha kei in, ‘ KUANA SEEM DING
cih hong ki dot ciangin, Topa tung a na kipiakna teng phawk kik zelzel in la,
na sepna khempeuh ah Topa lungkimna a hihna dingin ngaihsun pha in.
Taken from Upna Laigil Vol 14-1 (Jan-Feb 2012)