Monday, August 4, 2014

KUANA SEM DING CIH TEEL UN




( Joshua 24:15)
Rev. Gin Khen Mang

          Hih leitung ah tom cik khat sung ih nuntak sungin, Pasian maipha ngah in Pasian deihna bangin ih  nuntak tehih ding a thupi pan a hihi.  Tua ahih manin,   Pasina adingin bang seem ih hi hiam cih ki ngaihsut zel ding zong kisam hi.

I. JOSHUA LE MIPI IN JORDAN GUN KANTAN (3:1-6)
          Israel mi honpite in Egypt gam pan hong  paikhiat khit uh ciangin, haksatna le lungkiatna tampi thuak uh hi.  Amaute lametna  tawh ki bang het lo in, haksa sa mahmah uh hi.  San tuipi hong kantan uh a, lungdam pha mahmah uh hi.  Sehneel gam ah kum 40 sung Pasian in thuhilhna tawh pai pih kawikawi hi. Tua sung teng nisimin a neek ding uh manna an zingsang simin  vantung panin khiat suk hi.  Sun in ni sa lua ding a hih manin meei lompi khat liah sak hi.  Zan ciangin khua a muhna dingun meikuang khuampi khat vaak sak hi.
          A hi zongin, Jordan gunpi hong kantan uh ciangin, tua sehneel gam aa kum 40 sung a ngah uh nopna le hamphatna pawlkhatte ngah nawnlo uh hi. Manna ki khiat nawn lo hi, Meei lompi in sun in liah nawn lo a, zan ciangin zong meikuang khuampi om nawnlo hi.

a.   Mihonte in Topa sawlna zuih ding hi.
      Topa in Joshua kiangah a vaikhakna mah bangin, Jordan gun a kantan ding uh ciangin, a gal  khat ah ni thum giak phot uh hi. Tua panin,  Joshua in thu pia in, amaute mai ah a pai ding thukham singkuang le siampite gamtat zia en in kalsuan ding uh hi ci n vaikhak hi.   Tua a hih manin, Joshua in, ki siansuah un, Topa na lamdang bawlte na muh ding uh hi ci in a hilh hi.  
Hih ki siansuahna cih pen amau pumpi kisilsiang ding cih a hi zongin, a lungsim sung uh ah, a nusiatsa uh dawi biakna le Pasian deih loh tatzia le om zia khempeuh le leitung gualnopna le leitung vai tuamtuamte nusiat theihna ding kisiansuahna zong ahi hi.  Tua bangin mipite in Topa sawlna bang a zui uh hi.
Tua mah bangin, a hun a cin ciangin, siampite in thukham singkuang pua in ding khia uha, Joshua thu piakna mah bangin, gun lai zang a tun’ uh ciangin khawl uh hi. Jordan gun tui luang lai zong khawl in, Israel mi honpite in leikeu tungah Jordan gun kantan thei uh hi.
Thukham singkuang a pua siampite in Jordan  guntui a khan’a lai tak a hih  hangin a lai zangah Topa sawlna bang mangin a din uh ciangin, tui luang kimlai khawl hi. Lei keu tungah mihonpite in kantan thei uh hi.  Tua mah bangin, mawhna sih tawntungna in tui hual bangin hong nawk mang dingin a kithawi laitak in, ih Siampi lianpa Jesus in eite mawhna tang dingin mawh lawh tawi in sihna hong thuak manin launa le patauhna om nawn hetlo-in sihna tungah ih guak zo ta hi.  Israel mite in Jordan a kantan khit uh ciangin, Pasian kamciamna Kanaan gam tung uh hi. Jesu Khris sisan hanga mawhmai sakna a ngah khin thu um mite khempeuh in, Pasian kamciam  kha nuntakna aa kanaan gam sung alut ding hi ta hi.

b.   Mihonte in Joshua thu mang uh hi.
          Mihonte in Moses nung a zuih mah bangin un Joshua nung zui in a thu mang uh hi.  Joshua in zong Pasian muangin a mite itna tawh a gamtat zia ding teng uh pulaak tawntung hi. Joshua vaikhak mah  bangin ki siahsuahna, ki thawina, thukham singkuang  pua siampi te nung zuihna a kipan a banban in sem toto uh hi.

II.      JOSHUA IN MUAL SUANG PHUT HI.
          Joshua in mi honpite kiangah  amau minam khat panin mi thahat khatta teel khit ciangin vaikhak a, tua mah bangin teel khia pah uh hi. Thukham singkuang a pua siampite Jordan gui lai zangah a dinna mun panun, a kisehkhia mi 12 te in suangtum lianpi khatta pua khia uh hi.  Tua suangtum pua mi 12 tengin  amaute khualzinna ah nitak giahphual a sat uh ciangin, Joshua in tua sungtum 12 te kaikhawm in ciaptehna mualsuang khat hong phut hi.
          Joshua in, a mi Israelte in Pasian makaihna le na lamdang a sepnate a mangngilh khak ding uh  deihlo hi.  Pasian in amaute Egypt gam panin samkhia in, vangliatna khut tawh kamciamna Kanaan gam sungah lutpih a hihna a phawk tawntung ding uh deihna ahi hi.  Mite in thu ki ciamteh theilo in ki mangngilh thei mahmah hi.  Tua ahih manin, Pasian kalsuanpihna te le lamlahnate a mangngilh khak lohna dingun ciaptehna mualsuang khat phut sak hi.
          Minam khat ahi zongin, gam khat peuh ahi zongin, Pasian in thupha a piak ciangin thupi le lian bek uh hi.   Tua bangin minam thupi le alian a suah theihna dingun, a nungta Pasian mah mitsuan tawntung a om ding Joshua deihna ahi hi.  Lai Siangtho sung aa ih muh bangin, Topa pen Pasian a neihte minam hampha hi na ci bek hi.  Tua pen Israelte in a mangngilh khak ding uh launa tawh mualsuang na phut sak hi.   A tate uh le a tute uh khang ciangin, thu thei nawnlo kha ding uh ahih manin, “hih suangte bang cihna hiam? ci-in hong ki dot hun ciangin, Pasian vangliatna le thupina a pulaakna ding uh hi ci in vaikhak hi.
          Tua bek thamlo-in, a hong tung ding hunte ah, khangnote in Pasian mah zahtak le it pen a a neih theihna ding uh deihna zong ahi hi.

III.JOSHUA IN ‘KUANA SEEM DING TEEL UN’ CI HI.
          Joshua in a mite kiangah hih thu a gen ciangin, a mawk gen hi lo-in, Pasian kamciamna Kanaan gam sung tung khin uh a, a ngah ding uh leitang zong hawm dimdiam khin ta uh hi.  Tua ciangin amah zong kum tam khin mahmah ta a hih manin,  a mipite kam vaikhakna nei hi. 
          Pasian kalsuanpihna, na lamdang a sepna, gual zawhna a piak teng a banban in a gen khit ciangin, “kuana seem zaw ding cih teel un” a ci na hihi.  A nungta Paian in hih ciang hong tun pih a hih manin, gen lohsa in Pasian na seem le uh cin hoih ding hi cihna ahi hi.
          Lai Siangtho thak sungah Sawltak Paul in, Ephet khua pawlpi te lai khak in, hehpihna tawh gupna na ngah uh pen,  Pasian a dingin gamtat hoih- teci panna hoih na neih theihna ding uh ahi hi na ci hi. Gamtat hoih a gamta dingin upna tawh gupna na ngah uh hi cih ahi hi.
          Israel mite gamlak a vak kawikawi na panun kamciamna gamah a paipih mah bangin, mawhna sung a sicip ding mi honpite kamciamna gam nuam ih tun theihna dingin Topa Jesu in sihna tawh hong lei hi. Israelte in Jordan gun a kantan theihna dingun siampite tui laizangah ding uh hi, leitung mite in, sihna (Jordan) ih kantan theihna dingin, Topa Jesu eite tang dingin sihna (Jordan) mah na thuak hi.
          Joshua in hih thu teng a gen khiat khit ciangin,  tu in teel dih un, kuana seem zaw ding na hi uh hiam?  Kei le ka innkuan pihte in bel a nungta Pasian na ka seem ding uh hi ci uh hi.
          Tua ciangin mihonpi te in “Kote in a nungta Pasian na ka seem ding uh hi..” ci in dawng uh hi.  Tua ciangin Joshua in, na kepsim uh milim le dawi biakna vante khempeuh hemkhia un ci lai hi.
          Tu ni in, Pasian adingin ka nungta nuam hi a ci mi khat ciat adingin etteh  huai thu ahi hi.  Israelte in Pasian na ka sem ding uh hi ci in a kiciam khit uh ciangin, amau pumpi tungah z hi zongin,  inn sunga om pasian tawh kilawmlo vante nate hemkhia uh hi.  Eite in zong a nungta a siangtho Pasian tawh kilawmlo van tuamtuamte le nate ih vom kha lailai hiam?
 - Inn sung teng en le cin, a siangtho mahmah Pasian tawh kilawmlo nate a om kha hiam?
- Na sum bawm sung,  na thung-ip sungte en le a siangtho Pasian tawh kilawmlo nate a om kha hiam?
- Na kamsung ah ee,  a siangtho mahmah Pasian tawh kilawmlo nate a om kha hiam?
          Bang hang hiam cih le I pumpi pen Kha Siangtho teen’na ahi hi. Mi khat peuh in tua biakinnpi a sian’tho sak kei a, a suaksiat le tuapa Pasian in sugawp ding hi ci tektek hi.

IV.     KUANA SEEM TAKTAK NA HIAM?
          Tua ahih manin, a na ih sep taktak pen kua a hi hiam? Pasian a hi hiam? A hi kei le leitung na khatpeuh hi mawk hiam?

          Khat veivei, Pasian nasepna adingin, seem kisa, pia khia zong kisa, gim zong kisa, sem zo kisa thei hi hang- Pasian muhna ah santaak biak piakna hi ding hiam?
          Kamsangpa Isaiah pen, Pasian mi zat mahmah khat ahi hi. Israel mite tungah thugen in, Pasian deihna bangin na gamtat kei uh le Israel mite aw, Pasian in gimna hong pia ding hi ci in taangko hi.
          A hi zongin, Isaiah. 6  na sungah Kumpi Uzziah hong sih ciangin, dah mahmahin lungkia gawp hi. A muanhuai kumpipa om nawnlo a hih manin,  amah ahi zongin a mite bang suak ding hiam? cih a ngaihsut ciangin lungkia hi.  Tua bang hun laitak in biakinnpi sungah a va pai le Pasian vangliatna mu hi. Topa pen a ngeina mah na bang lai hi.   Tua ciangin kamsangpa in thathak ngah kikin Pasian nasepna ding hong kipan pha hi. 
Luke 19,  na sungah Siahdongpa Zakkhias thu kimu thei hi.  Taangtawng pek pan a kipan tu ni ciang dong siahdong peuh mah banghun banghun in  duh-hop huaiham le gilo a kicamteh ahi hi. Kumpite sawlna  le ciangtan na zah sangin a tam zawta la den un, mite neihsa tawh nuam a sa te ahi uh hi.
          Hih Siahdongpa Zakkhias in zong Topa Jesu thu za ngei hi kha ding hi.  A hi hangin a thutheih behna dingin ama kiangah kuamahin thu gen nuamlo uh hi.  Ni khat ni ciangin, ama siahdon’na lampi kiangah Jesu hong pai hi, amah a tun’ toma mite lakah Jesu mu zo lo a hih manin, theitheek kung panin Topa en dingin na kahto aa tua panin Topa  kimu thei hi.
          Topa Jesu in, Zakkhias aw na inn ah hong tung ning ci in pai uh hi.  Zakkhias te inn ah anne uh hi. Annek laitak in, Topa Jesu hoihna ciantak in mu thei a hih manin, inn pualam a a ngak gige , Jesu nung a zui mite tungah, thu pulaakna khat hong nei hi. Mite sum a mawkna in  ka laksak khak a om te a zah 4 in ka loh ding hi. Ka neihsa khempeuh  zuak in alang mi zawngte ka pia ding hi ci hi.  Bang hangin hi bangin ci a hi tam.  Topa Jesu in sawl hi ding hiam? Sawl hetlo ding hi.  A hi zongin Zakkhias in Topa Jesu hoihna teltak in mu a, ama mawhna kiphawk a hih manin,  hih bangin  pulaak khia hi.
          Kam sangpa Isaiah a hi zongin, Siahdongpa Zakkhias ahi zongin, Pasian siantho’na le hoihna taktak a muh uh ciangin, amaute ki-en kha nawnlo in, Pasian tawh kilawm dingin hong gamta uh hi.
          Tu ni in, KUANA SEM DING TEEL UN  hong kicih ciangin, ana i sep sak ding Pasian tawh ki theihna i nei hiam?  Tua Pasian na’ mah septaak nasa takpi hiam?  Pasian adingin na nuntakna ken a sepna te lungkim huai na sa hiam?
Topa Jesu a galte khut sungah a kipiak ding nitak in, a nungzuite kiangah ah vaikhak in, neekkhawm bawl uh hi. Mite a gupna ding kiciamna (sihna) hai Topa Jesu in (singlamteh) tungah dawnin,  a nungzuite kiangah, kei nong phawkna dingun ( hih hai) na dawn un ci hi.
Topa Jesu in Gethsemane huan sungah thungen in, “Hih hai tawh ka kipelh theih le hong kipelh sak in…” ci hi. A hi zongin lampi dang om nawn lo a, tua hai dawn kul a hih manin Topa Jesu ih sihna (hai) hong dawn hi.      
Topa Jesu in Kalvary mual singlamteh tungah sihna hai dawn hi. Piangthak mi khat in a pianthak ni in tua hamphatna – sihna pan gualzawhna ngah hi.
Pasian adingin a kilawm nuntakna nei a, teci pan’na hoih ih neih theihna dingin, tu ni in eite zong, Pasian tawh ih kiciamna te ngaihsut phat huai kha ding hi.  Topa Jesu in “kiciamna hai” na dawn khin hi. Eite in zong kiciamna hai dawn  in Topa aw, nangma deihna bangin ka nungta ding hi ci in kamciam pia khin ciat kha ding hi hang.  Tua ki ciamna i thak suah sak tawntungna dingin “ neekkhawmna” i bawl zel hi.
          Topa Jesu hongpa le Topa in sangin, na ki-ap ni in, TOPA AW, KEI MAH MAWHNEI PA NONG GUP MANIN KA  NUAM HI.  TU NI A KIPANIN NANG A DINGIN KA NUNGTA DING HI. KONG IT HI TOPA AW, ci in thungen hilo na hi hiam.
          Tua na thungetna le na ki-ap na mangngilh kha kei in, ‘ KUANA SEEM DING  cih hong ki dot ciangin, Topa tung a na kipiakna teng phawk kik zelzel in la, na sepna khempeuh ah Topa lungkimna a hihna dingin ngaihsun pha in. 

Taken from  Upna Laigil Vol 14-1 (Jan-Feb 2012)


No comments:

Post a Comment