Wednesday, August 14, 2013

THOUGHTS OF THE MONTH


  • In art, as in literature ugliness rendered with compassion is beauty. –W. Joe Innis (Artist)
  • Khutsiamna zong lai kigelhte mah tawh kibang a, a hoih lopen khat zong itna tawh kipanpih peuh le hoihna i cih hong piang khia hi.
  • There is no scarcity of opportunity to make a living at what you love, there’s only a scarcity of resolve to make it happen. –Wayne Dyer
  • Na uk mahmah nasep tawh nuntak zawh nading cih pen a haksa hilo-a, tua bang kahih zawh nading ci-a khensatna ding ahaksa ahihi.
  • Success is how high you bounce when you hit bottom.-Gen. George Patton
  • A niam na pen dong nakiat khit ciang, bangtan hiam khat na zuan(tuan) toh kik zawhna tan pen gualzawhna kici hi.
  • The angry man will defeat himself in battle as well as in life. –Samurai maxim
  • A hansuak (heh) pa’n galsimna ah gal a lelh ding a hih zah khatin nuntakna ah zong tua mah bang ahihi.
  • If you want to kiss the sky you better learn how to kneel.
  • Vantung na (kiss) nop leh khukdin ding hoihtakin sin in.
EBY Newsletter Lom (8), Hawm (5) July, 2013 pan hi.

Tuesday, August 13, 2013

test
test
test
test
Test

KUANA SEM DING CIH TEEL UN



( Joshua 24:15)
Rev. Dr. Gin Khen Mang

          Hih leitung ah tom cik khat sung ih nuntak sungin, Pasian maipha ngah in Pasian deihna bangin ih  nuntak tehih ding a thupi pan a hihi.  Tua ahih manin,   Pasina adingin bang seem ih hi hiam cih ki ngaihsut zel ding zong kisam hi.

I. JOSHUA LE MIPI IN JORDAN GUN KANTAN (3:1-6)
          Israel mi honpite in Egypt gam pan hong  paikhiat khit uh ciangin, haksatna le lungkiatna tampi thuak uh hi.  Amaute lametna  tawh ki bang het lo in, haksa sa mahmah uh hi.  San tuipi hong kantan uh a, lungdam pha mahmah uh hi.  Sehneel gam ah kum 40 sung Pasian in thuhilhna tawh pai pih kawikawi hi. Tua sung teng nisimin a neek ding uh manna an zingsang simin  vantung panin khiat suk hi.  Sun in ni sa lua ding a hih manin meei lompi khat liah sak hi.  Zan ciangin khua a muhna dingun meikuang khuampi khat vaak sak hi.
          A hi zongin, Jordan gunpi hong kantan uh ciangin, tua sehneel gam aa kum 40 sung a ngah uh nopna le hamphatna pawlkhatte ngah nawnlo uh hi. Manna ki khiat nawn lo hi, Meei lompi in sun in liah nawn lo a, zan ciangin zong meikuang khuampi om nawnlo hi.

a.   Mihonte in Topa sawlna zuih ding hi.
      Topa in Joshua kiangah a vaikhakna mah bangin, Jordan gun a kantan ding uh ciangin, a gal  khat ah ni thum giak phot uh hi. Tua panin,  Joshua in thu pia in, amaute mai ah a pai ding thukham singkuang le siampite gamtat zia en in kalsuan ding uh hi ci n vaikhak hi.   Tua a hih manin, Joshua in, ki siansuah un, Topa na lamdang bawlte na muh ding uh hi ci in a hilh hi.  
Hih ki siansuahna cih pen amau pumpi kisilsiang ding cih a hi zongin, a lungsim sung uh ah, a nusiatsa uh dawi biakna le Pasian deih loh tatzia le om zia khempeuh le leitung gualnopna le leitung vai tuamtuamte nusiat theihna ding kisiansuahna zong ahi hi.  Tua bangin mipite in Topa sawlna bang a zui uh hi.
Tua mah bangin, a hun a cin ciangin, siampite in thukham singkuang pua in ding khia uha, Joshua thu piakna mah bangin, gun lai zang a tun’ uh ciangin khawl uh hi. Jordan gun tui luang lai zong khawl in, Israel mi honpite in leikeu tungah Jordan gun kantan thei uh hi.
Thukham singkuang a pua siampite in Jordan  guntui a khan’a lai tak a hih  hangin a lai zangah Topa sawlna bang mangin a din uh ciangin, tui luang kimlai khawl hi. Lei keu tungah mihonpite in kantan thei uh hi.  Tua mah bangin, mawhna sih tawntungna in tui hual bangin hong nawk mang dingin a kithawi laitak in, ih Siampi lianpa Jesus in eite mawhna tang dingin mawh lawh tawi in sihna hong thuak manin launa le patauhna om nawn hetlo-in sihna tungah ih guak zo ta hi.  Israel mite in Jordan a kantan khit uh ciangin, Pasian kamciamna Kanaan gam tung uh hi. Jesu Khris sisan hanga mawhmai sakna a ngah khin thu um mite khempeuh in, Pasian kamciam  kha nuntakna aa kanaan gam sung alut ding hi ta hi.

b.   Mihonte in Joshua thu mang uh hi.
          Mihonte in Moses nung a zuih mah bangin un Joshua nung zui in a thu mang uh hi.  Joshua in zong Pasian muangin a mite itna tawh a gamtat zia ding teng uh pulaak tawntung hi. Joshua vaikhak mah  bangin ki siahsuahna, ki thawina, thukham singkuang  pua siampi te nung zuihna a kipan a banban in sem toto uh hi.

II.      JOSHUA IN MUAL SUANG PHUT HI.
          Joshua in mi honpite kiangah  amau minam khat panin mi thahat khatta teel khit ciangin vaikhak a, tua mah bangin teel khia pah uh hi. Thukham singkuang a pua siampite Jordan gui lai zangah a dinna mun panun, a kisehkhia mi 12 te in suangtum lianpi khatta pua khia uh hi.  Tua suangtum pua mi 12 tengin  amaute khualzinna ah nitak giahphual a sat uh ciangin, Joshua in tua sungtum 12 te kaikhawm in ciaptehna mualsuang khat hong phut hi.
          Joshua in, a mi Israelte in Pasian makaihna le na lamdang a sepnate a mangngilh khak ding uh  deihlo hi.  Pasian in amaute Egypt gam panin samkhia in, vangliatna khut tawh kamciamna Kanaan gam sungah lutpih a hihna a phawk tawntung ding uh deihna ahi hi.  Mite in thu ki ciamteh theilo in ki mangngilh thei mahmah hi.  Tua ahih manin, Pasian kalsuanpihna te le lamlahnate a mangngilh khak lohna dingun ciaptehna mualsuang khat phut sak hi.
          Minam khat ahi zongin, gam khat peuh ahi zongin, Pasian in thupha a piak ciangin thupi le lian bek uh hi.   Tua bangin minam thupi le alian a suah theihna dingun, a nungta Pasian mah mitsuan tawntung a om ding Joshua deihna ahi hi.  Lai Siangtho sung aa ih muh bangin, Topa pen Pasian a neihte minam hampha hi na ci bek hi.  Tua pen Israelte in a mangngilh khak ding uh launa tawh mualsuang na phut sak hi.   A tate uh le a tute uh khang ciangin, thu thei nawnlo kha ding uh ahih manin, “hih suangte bang cihna hiam? ci-in hong ki dot hun ciangin, Pasian vangliatna le thupina a pulaakna ding uh hi ci in vaikhak hi.
          Tua bek thamlo-in, a hong tung ding hunte ah, khangnote in Pasian mah zahtak le it pen a a neih theihna ding uh deihna zong ahi hi.

III.JOSHUA IN ‘KUANA SEEM DING TEEL UN’ CI HI.
          Joshua in a mite kiangah hih thu a gen ciangin, a mawk gen hi lo-in, Pasian kamciamna Kanaan gam sung tung khin uh a, a ngah ding uh leitang zong hawm dimdiam khin ta uh hi.  Tua ciangin amah zong kum tam khin mahmah ta a hih manin,  a mipite kam vaikhakna nei hi. 
          Pasian kalsuanpihna, na lamdang a sepna, gual zawhna a piak teng a banban in a gen khit ciangin, “kuana seem zaw ding cih teel un” a ci na hihi.  A nungta Paian in hih ciang hong tun pih a hih manin, gen lohsa in Pasian na seem le uh cin hoih ding hi cihna ahi hi.
          Lai Siangtho thak sungah Sawltak Paul in, Ephet khua pawlpi te lai khak in, hehpihna tawh gupna na ngah uh pen,  Pasian a dingin gamtat hoih- teci panna hoih na neih theihna ding uh ahi hi na ci hi. Gamtat hoih a gamta dingin upna tawh gupna na ngah uh hi cih ahi hi.
          Israel mite gamlak a vak kawikawi na panun kamciamna gamah a paipih mah bangin, mawhna sung a sicip ding mi honpite kamciamna gam nuam ih tun theihna dingin Topa Jesu in sihna tawh hong lei hi. Israelte in Jordan gun a kantan theihna dingun siampite tui laizangah ding uh hi, leitung mite in, sihna (Jordan) ih kantan theihna dingin, Topa Jesu eite tang dingin sihna (Jordan) mah na thuak hi.
          Joshua in hih thu teng a gen khiat khit ciangin,  tu in teel dih un, kuana seem zaw ding na hi uh hiam?  Kei le ka innkuan pihte in bel a nungta Pasian na ka seem ding uh hi ci uh hi.
          Tua ciangin mihonpi te in “Kote in a nungta Pasian na ka seem ding uh hi..” ci in dawng uh hi.  Tua ciangin Joshua in, na kepsim uh milim le dawi biakna vante khempeuh hemkhia un ci lai hi.
          Tu ni in, Pasian adingin ka nungta nuam hi a ci mi khat ciat adingin etteh  huai thu ahi hi.  Israelte in Pasian na ka sem ding uh hi ci in a kiciam khit uh ciangin, amau pumpi tungah z hi zongin,  inn sunga om pasian tawh kilawmlo vante nate hemkhia uh hi.  Eite in zong a nungta a siangtho Pasian tawh kilawmlo van tuamtuamte le nate ih vom kha lailai hiam?
 - Inn sung teng en le cin, a siangtho mahmah Pasian tawh kilawmlo nate a om kha hiam?
- Na sum bawm sung,  na thung-ip sungte en le a siangtho Pasian tawh kilawmlo nate a om kha hiam?
- Na kamsung ah ee,  a siangtho mahmah Pasian tawh kilawmlo nate a om kha hiam?
          Bang hang hiam cih le I pumpi pen Kha Siangtho teen’na ahi hi. Mi khat peuh in tua biakinnpi a sian’tho sak kei a, a suaksiat le tuapa Pasian in sugawp ding hi ci tektek hi.

IV.     KUANA SEEM TAKTAK NA HIAM?
          Tua ahih manin, a na ih sep taktak pen kua a hi hiam? Pasian a hi hiam? A hi kei le leitung na khatpeuh hi mawk hiam?

          Khat veivei, Pasian nasepna adingin, seem kisa, pia khia zong kisa, gim zong kisa, sem zo kisa thei hi hang- Pasian muhna ah santaak biak piakna hi ding hiam?
          Kamsangpa Isaiah pen, Pasian mi zat mahmah khat ahi hi. Israel mite tungah thugen in, Pasian deihna bangin na gamtat kei uh le Israel mite aw, Pasian in gimna hong pia ding hi ci in taangko hi.
          A hi zongin, Isaiah. 6  na sungah Kumpi Uzziah hong sih ciangin, dah mahmahin lungkia gawp hi. A muanhuai kumpipa om nawnlo a hih manin,  amah ahi zongin a mite bang suak ding hiam? cih a ngaihsut ciangin lungkia hi.  Tua bang hun laitak in biakinnpi sungah a va pai le Pasian vangliatna mu hi. Topa pen a ngeina mah na bang lai hi.   Tua ciangin kamsangpa in thathak ngah kikin Pasian nasepna ding hong kipan pha hi. 
Luke 19,  na sungah Siahdongpa Zakkhias thu kimu thei hi.  Taangtawng pek pan a kipan tu ni ciang dong siahdong peuh mah banghun banghun in  duh-hop huaiham le gilo a kicamteh ahi hi. Kumpite sawlna  le ciangtan na zah sangin a tam zawta la den un, mite neihsa tawh nuam a sa te ahi uh hi.
          Hih Siahdongpa Zakkhias in zong Topa Jesu thu za ngei hi kha ding hi.  A hi hangin a thutheih behna dingin ama kiangah kuamahin thu gen nuamlo uh hi.  Ni khat ni ciangin, ama siahdon’na lampi kiangah Jesu hong pai hi, amah a tun’ toma mite lakah Jesu mu zo lo a hih manin, theitheek kung panin Topa en dingin na kahto aa tua panin Topa  kimu thei hi.
          Topa Jesu in, Zakkhias aw na inn ah hong tung ning ci in pai uh hi.  Zakkhias te inn ah anne uh hi. Annek laitak in, Topa Jesu hoihna ciantak in mu thei a hih manin, inn pualam a a ngak gige , Jesu nung a zui mite tungah, thu pulaakna khat hong nei hi. Mite sum a mawkna in  ka laksak khak a om te a zah 4 in ka loh ding hi. Ka neihsa khempeuh  zuak in alang mi zawngte ka pia ding hi ci hi.  Bang hangin hi bangin ci a hi tam.  Topa Jesu in sawl hi ding hiam? Sawl hetlo ding hi.  A hi zongin Zakkhias in Topa Jesu hoihna teltak in mu a, ama mawhna kiphawk a hih manin,  hih bangin  pulaak khia hi.
          Kam sangpa Isaiah a hi zongin, Siahdongpa Zakkhias ahi zongin, Pasian siantho’na le hoihna taktak a muh uh ciangin, amaute ki-en kha nawnlo in, Pasian tawh kilawm dingin hong gamta uh hi.
          Tu ni in, KUANA SEM DING TEEL UN  hong kicih ciangin, ana i sep sak ding Pasian tawh ki theihna i nei hiam?  Tua Pasian na’ mah septaak nasa takpi hiam?  Pasian adingin na nuntakna ken a sepna te lungkim huai na sa hiam?
Topa Jesu a galte khut sungah a kipiak ding nitak in, a nungzuite kiangah ah vaikhak in, neekkhawm bawl uh hi. Mite a gupna ding kiciamna (sihna) hai Topa Jesu in (singlamteh) tungah dawnin,  a nungzuite kiangah, kei nong phawkna dingun ( hih hai) na dawn un ci hi.
Topa Jesu in Gethsemane huan sungah thungen in, “Hih hai tawh ka kipelh theih le hong kipelh sak in…” ci hi. A hi zongin lampi dang om nawn lo a, tua hai dawn kul a hih manin Topa Jesu ih sihna (hai) hong dawn hi.      
Topa Jesu in Kalvary mual singlamteh tungah sihna hai dawn hi. Piangthak mi khat in a pianthak ni in tua hamphatna – sihna pan gualzawhna ngah hi. Pasian adingin a kilawm nuntakna nei a, teci pan’na hoih ih neih theihna dingin, tu ni in eite zong, Pasian tawh ih kiciamna te ngaihsut phat huai kha ding hi.  Topa Jesu in “kiciamna hai” na dawn khin hi. Eite in zong kiciamna hai dawn  in Topa aw, nangma deihna bangin ka nungta ding hi ci in kamciam pia khin ciat kha ding hi hang.  Tua ki ciamna i thak suah sak tawntungna dingin “ neekkhawmna” i bawl zel hi.
          Topa Jesu hongpa le Topa in sangin, na ki-ap ni in, TOPA AW, KEI MAH MAWHNEI PA NONG GUP MANIN KA  NUAM HI.  TU NI A KIPANIN NANG A DINGIN KA NUNGTA DING HI. KONG IT HI TOPA AW, ci in thungen hilo na hi hiam.
          Tua na thungetna le na ki-ap na mangngilh kha kei in, ‘ KUANA SEEM DING  cih hong ki dot ciangin, Topa tung a na kipiakna teng phawk kik zelzel in la, na sepna khempeuh ah Topa lungkimna a hihna dingin ngaihsun pha in. 


UPNA LAIGIL VOL. 14. NO 1. (Jan- Feb, 2012) pan hi.


PASIAN A LUNGDUAI ZAWH NAWNLOH CIANG

PASIAN A LUNGDUAI ZAWH NAWNLOH CIANG
Piancilna 6:1-8
Sia Thang Sian Suum Mung (Suum Mung)

“Leitung ah mite tam dingin hong kipan in,amau’ sung panin tanute hong suah ciangin, Pasian’ tapate in mite’ tanute hoih sa uh ahihman in a deih bangun tua te zi-in a la uh hi. TOPA in, “Keima Kha in mihing tawh kilai den lo ding hi. Banghang hiam cihleh amah in zong ci leh sa mah a hi hi. Tua ahih ciangin, amah in kum 120 anungta ding hi,”a ci hi. Pasian’ tapate in mihing’ tanute luppih in, amaute in ta a neih hun laitak hita leh tua khit hita leh, amau’ suan lekhak Nefilim a ki ci mite leitung ah om hi.Hih mite in tanglai a mi thahat a, mi minthang te a hi uh hi.Leitungah mihing a gitlohna a liatna leh mihing lungsim ngaihsutna peuhmah a sia ahih ngitngetna thu TOPA khial kisa a, tua thu in a ma lungsim dahsak hi . Tua ahih ciangin TOPA in, “Ka piansaksa mihing, ganhing, a bokvak ganhingte leh huih lak vasa te, leitung panin ka phiatkhia ding hi; banghang hiam cihleh amaute ka bawl ka khial hi,”a ci hi. Ahih hangin Noah in TOPA’ maipha a mu hi.”

Tuhun ciang in Pasian ong lungduai zo nawnlo in siatna ong tung ding hi cih thupen pulpit tungpan kigen ngei nawnlo in, a lungduai Pasian, a mite thupha a pianuam Pasian cihbang in Pasian‟hoihna bekbek gen in kinei zaw ta hi. A hihhang in Lai Siangtho sung, a phadiak in Lai Siangtho lui sung ah Pasian‟ hehna, Pasian‟ thangpaihna leh a mite tung ah a lungduai zawh nawnlohna thute kimu mun mahmah hi. Leitung mite‟ginatlohna, mawhna leh thaangtatna hang in Pasian zong ong lungduai zo nawnlo a hihman in Noah te innkuan lobuang leitung mi khempeuh tuiciin tawh na susia hi. Hihteng ah Pasian‟ lungduaina pen kiciangtan hi cih ih phawk ding nakpi tak in thupi ding hi. Pasian pen a lungduai Pasian a hihhang in a heh theilo Pasian hilo hi. A lungduai mahmah hang in a kiciangtan hun na om hi. Kha Siangtho in mite‟ lungsim sung ah kisiik un, kikhel unla piangthak un (Zeisu um un) ci in thuum in na ong sem tawntung lo ding hi (Piancilna 6:3).

I. PASIAN IN MITE’ LUNGSIM SUNG AH NASEM IN MAWHNEITE SAM LAI HI.
Mihingte in Pasian thu mang nuam lo, a lehdo, a langpan tawntungte hi uh a, a piangthakte pen tua Kha Siangtho nasepna, zolna leh thuumna a mangte na hi uh hi. Kha Siangtho in mite a pianthak nading in a lungsim uah na a sep tak ciang in a pua lam ah khat veivei kilang khia thei hi. Pawlkhatte bang a khitui khawng ong mualtuang in, a muk khawng uh ong liing kelhkelh in, a gawl khawng uh ong binggawp zong pawlkhat om thei hi.Tua bang in Kha Siangtho in mite‟ lungsim sung ah na nakpi tak in ong sep tak ciang in a sibup nangawn zongh ki-om thei hi.
Hihthu in Pasian in mihingte a it mahmah na leh kisikkik in ama kiang a zuatkik ding a lunggulhna thu kimu thei hi. Hih bang in Pasian in a mangthang mawhneite ong zong masa hi kei leh cikmah hun in Ama kiang ih tung zo ngei kei ding hi. A hihhang in
II. PASIAN A LUNGDUAI ZAWH NAWNLOH HUN OM HI.
Noah hunlai a mite in, Noah‟ tembaw bawlna thu,tuiciin tun ding thu leh mihingte a mawhna uh pan kisikkik a Pasian kiang a zuatkik ding uh a kulna thute Noah‟ genna tungtawn in a theih uh hang in awlmawh lo in na nuihsan lel uh hi. Tua hun laitak a mite in hihbang thupen a piangthei ding in ngaihsun theilo uh hi.Banghang hiam cihleh Noah‟ hun ciangciang , guah khat vei zong zu ngei nailo a hihman in tuiciin tung ding cihpen mite in ngaihsun thei peuhmah lo uh hi.Pasian in lungduai tak in mihingte ama kiang a zuatkik ding kum 120 vilvel sung a ngak keeikaai hang in, Noah te innkuan lobuang kuamah in na awlmawh lo uh a, Pasian zong a lungduai zawhnawn loh hun a thuakzawh nawn loh hun ong tungta hi. A itna leh a lungduaina a lah mah bang in a thumaanna a lah ding hun ong tungta hi.
Pasian in Abraham kiang ah, “Amor mite mawhna kicing nailo hi”(Piancilna 15:16), a cih zawh kum 400 khit ciang in Pasian in hih mite na susia pan hi (Thuhilhkikna 20:16,17). Israel mite tung ah Pasian in a kiciangtan lo hehpihna leh lungduainate lak in khang khat khit khang khat kamsangte tungtawn in a deihna leh a lunggulhnate theisak a tua thuhilhnate mangnuam lo in a om teitei uh leh a galte khut sung khawng
ah tungsak in guallelhna, maizumna,simmawhna leh sihna nangawn tawh thu na hilh zeuhzeuh thei hi. A hihhang in , a galte‟ khutsung pan a suakta lai mi tawm note tung ah a itna lakkik in a gam a lei uh ngahsak kik a Biakinn khawng ong nei kik uh hi. A hihhang in Honpa Zeisu Khazih ong pai ciang in na
Pasian pen a lungduai Pasian a hihhang in a heh thei lo Pasian hi lo hi.
nial uh a hihman in Topa Zeisu‟ genkholh mahbang in A.D. 70 kum in Zawmah galkapmang Titus in Jerusalem ongla a Biakinn pi suksiatsak gawp hi. Hih thute ih et ciang in Pasian‟ lungduaina in kiciangtan hun a neihluat lam kimu thei hi.
III. PASIAN IN NA A SEP NAWNLOH CIANG IN SUKSIATNA THAKHAT THU IN TUNG HI.
Tuiciin a tunma in zong mihingte a ut bangbang un om in, zu leh sa tawh kidiah in ,Pasian cih peuhmah phawkkhak in a neihloh laitak un thakhat thu in siatna (tuiciin) ong tung hi (Piancilna 6:7;Paunak 29:1). Pasian in danpiakna, thuhilhna leh siatna ong tunsak ma in hilhkholhna (warning)ong nei masa tawntung a hihlam Lai Siangtho sung ah kician tak in kimu thei hi.Pasian in Sodom leh Gomorrah kat leh meikuang tawh a suksiat ma in hilhkholhna na nei hi. Tuamah bang in, Pasian in mite tung ah genkholhna kum 120 sung vilvel Noah tungtawn in nei napi kuamah in na thusimlo a hihman in Noah te innkuan leh teembaw sung a om ganhing teng lobuang leitung vannuai a om husang thei khempeuh in Pasian‟ thukhenna thuak in a suakta khat zong na om lo uh hi.
Nikhat ni ciang in Kha Siangtho in na lungsim sung ah na ong sep nawnloh hun ong tung ding hi.Tua hun ciang in Pasian‟ thukhenna pen nidang a te sang in ong nasia zaw tham ding a, tuiciin cih bang ciang tawh ong hi nawnlo in a tawntung in a kuang meitawh thu a khen hun ong tung ding hi. Tuabang hun cikciang ong tung ding cih a thei kuamah om lo a Kha Siangtho in na lungsim sung ah na a sep lai aleh a hampha mahmah na hihlam ong phawksak phapha nuam ing. Banghang hiam cihleh nang a ding in hun om lai a hihman in Topa Zeisu pen Honpa leh Topa in sangpak in. Noah‟ hun lai a mite in Pasian‟ thu na ngai uh hileh tuabang in Pasian in siatna na tungsak lo ding hi. A hihhang in hih mite in Kha Siangtho nasepna awlmawh lo in nial thapaai uh a hihman in a tawpna ah Kha  Siangtho‟nasep na hih mite tung ah om nawnlo hi (Piancilna 6:3). Kong it sanggam aw, tu ni in nang ading hun a hoihpen ni hi. Kha Siangtho‟ nasepna a bei ma, Pasian‟ hehna ong kibuak ma, Pasian‟ lungduaina ong beima in na mawhnate pan kisiik in,Zeisu Khazih Honpa leh Topa in sang pak in. A hunlap lai hi teh!
-----------------------------------------------------------------------------------------------
Nuntakna Lampi Lom 1, Hawm 4 July – August 2013 pan kila hi.

SUAHKIKNA

SUAHKIKNA
Sia Gin Suan Mung (Mungkhek)


Suakkik cih pen piangthak cih tawh a khiatna kibang hi a, gupna tawh kisai a genna ahi hi. Tawntung sihna pan in suakta in nuntak tawntungna ih neihna a gen ahi hi. Tua sihna pan in ong honkhia in nuntakna ong pia pen Pasian ahi hi. A suakkik nai lo mite pen sihna sung ah a om lai ahi hi. Ih it mite a sih ciang in kikhasia in kidah mahmah a hihleh tawntung sihna sung ah a om lai ih innkuanpihte, ih lawmte, ih mipihte, mi tampite ading khasiat leh dah huai zaw lo ding ahi hiam?

I. SUAHNA NAM NIHTE
Lai Siangtho sung ah suahna nam nih na om hi. Tuate pen tui tawh suahna leh Kha Siangtho tawh suahna ahi hi (Jn 3:5). Aneu 6 na sim suak lehang, “Mihing sung pan a suakte mihing mah hi bek a, Kha tawh a suakte kha mi ahi uh hi” na ci hi. John 3:5 leh 6 munte en khawm lehang tui tawh suahna pen mihing sung pan suahna hi a, tua pen khat vei suahna ahi hi. Kha Siangtho tawh suahna pen nih vei suahna hi a, suahkikna, pianthankna ahi hi.

II. SUAHKIKNA CIH BANG AHI HIAM?
Topa Zeisu in, “Aman tak in kong gen in ah, mi khatpeuh a suahkik keileh Pasian’ ukna sung ah lut thei lo ding hi” (John 3:3) na ci hi. Suahkikna a cih bang ahi hiam?
Suahkikna cih kammal pen „gennethei anothen‟ hi a tunglam pan suaksak cihna ahi hi. Pianthakna pen ei lam pan thalawh theih, lei theih, leh kipiak theih hi lo a tunglam pan ong kipia hi zaw hi. Pasian in ong piak khong letsong hi a, ih san ding bek a kisam ahi hi.
„Suakkik‟ cih pen passive voice tawh ki-at hi. A khiatna pen „kisuakkik sak‟ cihna hi zaw hi. Kisuakkik sak cih ciang in ei ahi lo, midang khat in ong suaksak ahi hi. Ei leh ei kisuakkik sak thei lo hi hang. Ei leh ei kipiangthak sak thei lo hi hang. Ei leh ei vantung gam ah kitung sak thei lo hi hang. Eite ong suakkik sak, ong piangthak sak, vantung ong tung sak pen Pasian ahi hi. Ih mawhna hang in sihna a thuak ih hi a, ih
mawhnate Pasian in ong maisak theih nading in Pasian kiang ah zuat ding, ih mawhnate kisik in mawhmaisakna ih nget ding kisam hi. Tua hileh, “Amah in eite hong honkhia hi. Eite in no hoih ih sepzawhna hang in hong honkhia hi lo in eite tung ah suahtakna leh nuntakna thak a hong pia Kha Siangtho in hong sawpsiangna hang in a hong hehpihna tawh a hong honkhia ahi hi” (Titus 3:5).
Suahkikna cih pen Pasian‟ nasep hi a, Zeisu ih upna hang in nuntak tawntungna ong pia in Ama tate ong suak sak hi. “Tua bang hi taseleh ama thu ngai in amah a um mite khempeuh Pasian’ tate suah nading thu a pia hi. Tua bang in Pasian’ tate suahna pen leitung ngeina nute pate sung pan suahna tawh hi lo in Pasian’ sung pan in suahna ahi hi” (Jn. 1:12-13). A suakkik lo mite Pasian‟ tate hi lo uh a, Pasian‟ ukna sung ah lut thei lo ding hi (Jn 3:3).

III.BANGHANG IN SUAKKIK DING KISAM HIAM?
Mi khat peuh a suah kik keileh Pasian‟ ukna sung ah lut thei lo ding hi (John 3:3). Mawh nei sa in kisuak a, khat vei bek a suak mite pen mawh nei sa in si ding hi. Mawhnei mite pen Lai Siangtho in Dawimangpa‟ tate ci hi. Nih vei suahna in Dawimangpa tate pan in Pasian‟ tate, Pasian‟ innkuanpihte ong suak sak hi (Jn.1:12-13). Khat vei bek ih suak leh ih tun nang pen tawntung sihna hi a, nih vei ih suak leh ih tun nang pen nuntak tawntungna mun ahi hi. Khat vei suakna pen a si ding in a suak hi a, nih vei suakna pen a nunta tawngtung ding in a suak ahi hi. Khat vei suahna tawh leitung gam ah kilut a, nih vei suahna in Pasian‟ ukna gam sung ah ong lut sak hi. Tua a hihman in nih vei ih suak loh a phamawh ahi hi.

IV. BANGCI KISUAK-KIK THEI DING HIAM?
Titus 3:4-5 na ah, “Ahi zong in eite hong Honpa ahi Pasian’ itna leh a migitna thu hong kilat ciang in amah in eite hong honkhia hi. Eite in na hoih ih sep zawhna hang in hong honkhia hi lo in eite tung ah suahtakna leh nuntakna thak a hong pia Kha Siangtho in hong sawpsiangna hang in a hong hehpihna tawh a hong honkhia ahi hi” cih kimu hi. Ih Topa Zeisu ih upna tungtawn in Kha Siangtho in eite ong siangsak in mi thak ong suak sak hi. Zeisu Khazih sung ah a om mi in mi thak a suak zo ahi hi. Zeisu in eite mawhna khempeuh tang in si a, ei thuak ding teng ong thuak sak khin a hihman in ei thuak ding om nawn lo hi. Tua Zeisu in tua bang in si a, kei hong honkhia hi ci-in Amah upna in gupna ong ngah sak ding hi.

Nuntakna Lampi Lom 1, Hawm 4 July – August 2013 pan kila hi.